ປະຫວັດຄວາມເປັນມາ

ທີ່ມາຂອງພົນລະເມືອງ
   ຕາມການຄົ້ນຄວ້າປະຫວັດສາດຂອງເມືອງວັງວຽງ ແລະ ການເລົ່າລືສືບຖອດກັນມາແຕ່ປູ່ຍ່າຕາຍາຍໃຫ້ຮູ້ວ່າທີ່ມາຂອງພົນລະເມືອງທີ່ມາຕັ້ງບ້ານເຮືອນອາໃສຢູ່ໃນຂົງເຂດນີ້ກ່ອນໝູ່ນັ້ນມາຈາກສອງແຫຼ່ງທີ່ມາຂອງກຸ່ມຄົນດັ່ງນີ້:
ກຸ່ມທີໜຶ່ງ: ມາຈາກເຂດເມືອງພວນ (ແຂວງຊຽງຂວາງ) ນໍາພາໂດຍນາຍພານລ່າເນື້ອຄົນນື່ງ (ບໍ່ຊາບຊື່) ເມື່ອໄລ່ເນື້ອມາຮອດເຂດຖິ່ນອ່ອນ (ທິດເໜືອຂອງ ເມືອງວັງວຽງ) ໄດ້ພົບເຫັນບໍລິເວນດັ່ງກ່າວເປັນເຂດທີ່ອຸດົມສົມບູນດີມີທົ່ງພຽງລຽບແຄມສາຍນໍ້າ ແລະ ສັດປ່າກໍຫຼາຍຈື່ງເກີດຄວາມຕິດອົກຕິດໃຈຂຶ້ນມາ. ເມື່ອກັບໄປເຖິງບ້ານຈື່ງໄດ້ຊັກຊວນເອົາພັກພວກຂອງຕົນຈໍານວນນື່ງພາກັນຍົກຍ້າຍມາຕັ້ງເຮືອນສະນໍ່າຢູ່ເພື່ອລ່າສັດ. ຢູ່ຕໍ່ມາຫຼາຍປີ ກໍມີພົນລະເມືອງນັບປີນັບແຜ່ຫຼາຍຂຶ້ນ ຈື່ງໄດ້ແຍກຍ້າຍກັນອອກໄປຕັ້ງບ້ານເຮືອນຂຶ້ນຢູ່ຕາມຈຸດຕ່າງໆ ເຊັ່ນ: ເຂດຜາຕັ້ງ, ກົກຊ້ານ,ຖໍ້າຊາງ, ນາດາວ…. ມາຮອດປະຈຸບັນເຂດນີ້ ຈື່ງມີເຊື້ອສາຍຊາວພວນອາໃສຢູ່.
ກຸ່ມທີສອງ: ມາຈາກເຂດແຄ້ວນຫົວພັນທັງຫ້າທັງຫົກ (ຊື່ແຂວງຫົວພັນ​ໃນ​ເມື່ອ​ກ່ອນ) ນໍາພາໂດຍທ້າວແຕ່ງໄຕ ທີ່ເປັນລາສະການ (ສະໝຽນ) ເຮັດວຽກຢູ່ ໂຮງການເມືອງແຄ້ວນຫົວພັນທັງຫ້າທັງຫົກໃນປີ 1874 ເພື່ອຫຼົບຫຼີກການຮຸກຮານຮາວີປຸ້ນສະດົມຂອງເສີກຫໍ້ທີ່ຂະຫຍາຍອິດຕິພົນຢູ່ເຂດພາກເໜືອຂອງລາວເຊິງລວມທັງໝົດມີ 188 ຄອບຄົວ ໃນນັ້ນເປັນຄອບຄົວລັດຖະການ 42 ຄອບຄົວ. ໂດຍໃຊ້ ເວລາການເດີນທາງຫຼີ້ຊ່ອນປ່ອນຕົວຊອກຫາເຂດປອດໄພ​ໃນການສ້າງທີ່ຢູ່ອາໃສຂອງຕົນເປັນເວລາ 22 ປີ. ຈື່ງມີໂອກາດໄດ້ສ້າງເມືອງເປັນເອກະລາດຂອງຕົນຂຶ້ນໃນປີ 1896 ໂດຍໃສ່ຊື່ວ່າ: ”ເມືອງຊອງ “ ຍ້ອນ​​ສະຖານ​ທີ່​ຕັ້ງ​ເມືອງ ໄດ້​ມີ​ສາຍ​ນໍ້າ​ຊອງໄຫຼ່ຜ່ານ.​
ໄລຍະ​ຢູ່​ໃຕ້​ແອກ​ຄອບ​ຄອງ​ຂອງ​ສັກ​ດີ​ນາ​ສະຫຍາມ ​ແລະ ຈັກກະພັດ​ຝຣັ່ງ
   ສິດທິ​ທີ່​ໄດ້​ຮັບ​ກາ​ນສ້າງ​ຕັ້ງ​ເປັນ​ເມືອງ​ຊື່: “ເມືອງ​ຊອງ” ຂື້ນມາ​ນັ້ນ, ພາຍຫຼັງ​ທ້າວ​ແຕ່ງ​ໄຕ​ໄດ້​ຮັບ​ສານ​ຕາ​ຕັ້ງຈາກ​ເຈົ້າ​​ຊິວິດ​ສະຫຍາມ​ໃຫ້​ເລື່ອນນາມມະຍົດ​ຂື້ນ​ເປັນ​ພະຍາ​ໂດຍ​ຊົງ​ພະນາ​ມວ່າ: ພະຍາ​ ອິສານ ອຸ​ໄທ​ເຕຊະ​ນະ​ສົງຄາມ;​ ​ພະຍາຈຶ່ງ​ມີ​ສີດ​ໃນ​ການ​ເຕົ້າ​ໂຮມ​ບ່າວ​ໄພ່​ລາດ​ສະ​ດອນ​ຂອງຕົນ ເພື່ອ​ສ້າງ​ເມືອງ​ເປັນ​ເອກະລາດ​ຂື້ນ​ (​ເພາະ​ວ່າ​ເວລາ​ນັ້ນ​ອານາຈັ​ກລ້ານ​ຊ້າງ​ຕົກ​ເປັນ​ຫົວ​ເມືອງ​ຂື້ນ​ຂອງ​ສະຫຍາມ). ມາ​ຮອດ​ປີ 1893 ຝຣັ່ງ​ໄດ້​ເຂົ້າ​ມາ​ຮຸກ​ຮານ​ລາວ, ຝຣັ່ງ ແລະ ສະຫຍາມ​ໄດ້​ແບ່ງ​ປັນ​ດີ​ນ​ແດນ​ອານາຈັກ​ລ້ານ​ຊ້າງ ​ໂດຍ​ຖື​​ເອົາແມ່ນ້ຳຂອງ​ເປັນ​ເຂດ​​ແດນ. ທ່ານ​ ປີ​ແອ ມໍ​ແຣງ (Peeair MORRAENG) ຕາງ​ໜ້າ​ຜູ້​ສຳ​ເລັດ​ລາດ​ສະການ​ຝຣັ່ງ​ເສດ-ອີນດູ​ຈີນ ປະຈຳ​ຢູ່​ວຽງຈັນພ້ອມ​ຄະນະ​ໄດ້​ລົງ​ກວດກາແຜ່ນ​ດີ​ນ, ມາ​ຮອດ​ເຂດ​ເມືອງ​ຊອງ​ເຊີ່ງ​ເປັນ​ເຂດ​ທີ່​ປະຊາຊົນ​ໄດ້​ປຸກ​ບ້ານ​ເຮືອນ​ອາ​ໃສ​ຢູ່​ເປັນ​ຈຳນວນຫຼວງຫຼາຍ ຈີ່​ງ​ໄດ້​​ກໍານົດເອົາ​ເຂດ​ດັ່ງກ່າວເພື່ອ​ຕັ້ງ​ເປັນ​ເມືອງ​ຂື້ນ ​ແລະ ປະກາດ​ແຕ່ງ​ຕັ້ງ​ໃຫ້ ​ພະຍາ ອິສານ ​ອຸ​ໄທ​ເຕຊະ​ນະ​ສົງຄາມ ​ເປັນ​ເຈົ້າ​ເມືອງໃນມື້ວັນທີ : 16/5/1899 ​ແລະ ​​ປ່ຽນຊື່​ຈາກ​ເມືອງ​ຊອງ​ມາ​ເປັນ​ເມືອງ​ວັງ​ວຽງ. ກຳນົດ​ເຂົ້າ​ໃນ​ແຜນ​ທີ່​​ການ​ປົກຄອງ​ລາວຝຣັ່ງ​ເສດ. ​ໃນ​ເວລາ​ນັ້ນຝຣັ່ງໄດ້ຈັດຕັ້ງລະບົບການປົກຄອງຂຶ້ນ ປະກອບ​ມີ 6 ຕາ​ແສງ​​ຄື: ຕາ​ແສງ​ໜອງ​ແກ້ວ, ຕາ​ແສງ​ນາ​ເທົາ, ຕາ​ແສງ​ນາ​ຂົມ, ຕາ​ແສງ​ຜາ​ຕັ້ງ, ຕາ​ແສງ​ຖີ່​ນອ່ອນ ​ແລະ​ ຕາ​ແສງ​ປາກ​ງີ້ວ. ພວກມັນໄດ້ປະຕິບັດລະບອບເສຍຊ່ວຍເພື່ອ ກົດຂີ່ຂູດຮິດປະຊາຊົນ ແລະ ບັງຄັບໃຫ້ປະຊາຊົນໄປເປັນກູລີ, ຂ້ອຍຂ້າຮັບໃຊ້ພວກເຂົາດ້ວຍຄວາມທຸກຍາກລໍາບາກ, ຖ້າຜູ້ໃດຜ່າຝື້ນ ກໍຖືກທຸບຕີທໍລະມານຢ່າງແສນສາຫັດ…
ພວກຂຸນເສິກຝຣັ່ງທີ່ມາຮຸກຮານລາວ
+ ໄລຍະ​ຕົກ​ເປັນ​ຫົວ​ເມືອງ​ຂື້ນຂອງຈັກກະພັດ​ອາ​ເມ​ລິ​ກາ ​ແລະ​ ລູກມື
    ຈັກກະພັດ​ອາ​ເມ​ລິ​​ກາ ແລະ ລູກມືໄດ້ນຳ​​ໃຊ້​ແຜ່ນ​ດີ​ນຕອນ​ນີ້​ເປັນ​ຖານ​ທັບ, ເຮືອນ​ຮັງ​ຂອງ​ພວກ​ເຂົາ​ເພື່ອ​ເປັນ​ແປ້ນ​ຍັນ​ກໍ່ສົງຄາມ​ຮຸກ​ຮານ​ບຸກ​ໂຈມ​ຕີ​ເຂົ້າ​ເຂດ​ປົດ​ປ່ອຍ​ພາກ​ເໜືອ​ຂອງ​ລາວ,​ ໂດຍ​ຕັ້ງ​ເປັນ​ດ່ານ​ຮົບ​ເຂດ​ຍ່ອຍ​ພາກ V ຂື້ນ​ທີ່​ບັນຊາ​ໂດຍ​ທະຫານ​ອາ​ເມ​ລິ​ກາ​ໂດຍ​ກົງ. ​ພວກ​ເຂົາ​ໄດ້​ສ້າງ​ເດີ່ນ​ບີນຂື້ນ​ໜື່ງ​ແຫ່ງ​ເພື່ອ​ເປັນ​ບ່ອນ​ຂື້ນ​ລົງຂອງ​ຍົນ​ສອດ​ແນມ​ບັນຊາ​ການ​ຖິ້ມ​ລະ​ເບີດ​ໃສ່​ເຂດ​ປົດ​ປ່ອຍ​ ແລະ ​ບ່ອນເຕົ້າ​ໂຮມ​ສັບປ່ຽນຂົນ​ສົ່ງ​ກຳລັງ​ທະຫານທາງ​ອາກາດຂອງ​ພວກ​ເຂົາ ເຮັດ​ໃຫ້​ແຜ່ນ​ດີ​ນອັນ​ສຸດ​ຮັກ ​ແລະ ຫ່ວງ​ແຫນ​ຂອງ​ຊາວ​ເມືອງ​ວັງ​ວຽງກາຍເປັນບ່ອນ​ເກັບ​ມ້ຽນສາງ​ລະເບີດ​ສົງຄາມ​ ແລະ ອາວຸດ​ທຳລາຍ​ຮ້າຍ​ແຮງຫຼາຍປະ​ເພດ (ສາງ​ລະ​ເບີດ​ດັ່ງກ່າວ​ໄດ້​ລະ​ເບີດ​ຂື້ນ​ໃນປີ 1979 ສ້າງຄວາມເສຍຫາຍໃຫ້ແກ່ປະຊາຊົນ ເມືອງວັງວຽງຢ່າງຫຼວງຫຼາຍ).
   ໃນ ປີ 1973 ອຳນາດ​ການ​ປົກຄອງ​ເກົ່າຝ່າຍ​ວຽງຈັນ​ ​ ໄດ້​ປະກາດສ້າງຕັ້ງ​ ​ເມືອງ​ວັງ​ວຽງ ​ເປັນ​ກີ່​ງ​ແຂວງຂຶ້ນເຊິງປະກອບມີ 6 ເມືອງຂື້ນ​ກັບ​ຄື: ​ເມືອງ​ວັງ​ວຽງ, ​ເມືອງ​ພູນ, ​ເມືອງ​ເຟືອງ, ເມືອງກາສີ, ເມືອງຜາຕັ້ງ ແລະ ​ເມືອງ​ແມດ.
     ສັງ​ລວມ​ແລ້ວການສ້າງ​ຕັ້ງ​ເປັນ ​ເມືອງ​ວັງ​ວຽງ ຂຶ້ນມາແຕ່​ປີ 1899-1975 ​ເປັນ​ເວລາ 76 ປີ.​ ໄດ້​ຕົກ​ຢູ່​​ໃຕ້​ແອກຄອບ​ຄອງ​ຂອງ​ຈັກກະພັດ​ລ່າ​ເມືອງ​ຂື້ນ​ຕ່າງ​ຊາດ ການ​ພັດທະນາ​ເສດຖະກິດ​ສັງຄົມ​ບໍ່ມີ​ການຂະຫຍາຍຕົວ, ຊິວິດ​ການ​ເປັນ​ຢູ່ຂອງປະຊາຊົນຕົກທຸກໄດ້ຍາກ​, ພວກ​ເຂົາ​ໄດ້ສ້າງໂທດກໍາອັນໂຫດຮ້າຍສາມານ ແລະ​ ປາບປາມປະຊາຊົນ​ຜູ້​ຮັກ​ຊາດ​ຢ່າງຮ້າຍແຮງ, ເຮັດໃຫ້ແປວໄຟແຫ່ງຄວາມຄຽດແຄ້ນຂອງປະຊາຊົນໄດ້ລຸກໃໝ້ເປັນຂະບວນ. ຊາວໜຸ່ມຜູ້ຮັກຊາດໃນລຸ້ນກ່ອນຫຼາຍຄົນໄດ້ສະມັກໃຈເຂົ້າປ່າ, ໄປຫາການປະຕິວັດເພື່ອຊອກຫາເສັ້ນທາງປົດປ່ອຍຊາດ. ພາຍຫຼັງປະເທດຊາດ ໄດ້ຮັບການປົດປ່ອຍໄດ້ມີຫຼາຍຄົນກັບກາຍມາເປັນການນໍາຂອງເມືອງເຊັ່ນ: ທ່ານ ທອງດໍາ ມະນີວັນ, ທ່ານ ຄໍາ ບູລົມ, ທ່ານ ຈານນໍາ ຈິດຕະວົງ ແລະ ທ່ານອື່ນໆ…
    ເວົ້າເຖິງ ພື້ນຖານ​ໂຄງ​ລ່າງ​ທາງ​ດ້ານ​ເສດຖະກິດ​ທີ່​ລະບອບ​ເກົ່າ​ສ້າງ​ປະ​ໄວ້​​ໃຫ້​ເຫັນ​ກ່ອນ​ການ​ປົດ​ປ່ອຍ​ນັ້ນ​ມີ​ຄື: ​ເດີນ​ບີນນ້ອຍ​ໜື່ງ​ແຫ່ງ, ​ໂຮງໝໍ​ໂອ​ບີ ຂະໜາດ​ນ້ອຍ 1 ບ່ອນ, ເສັ້ນທາງ​ປູ​ຍາງ​ຈຳນວນ​ໜື່ງຢູ່​ເທດສະບານ​ເມືອງ​ ແລະ ອາຄານສຳນັກງານຫ້ອງການເຄີ່ງຖາວອນຂອງລັດຈຳນວນໜື່ງເທົ່ານັ້ນ. ເວົ້າເຖີງວຽກງານສຶກສາວັດທະນະທຳ-ສັງຄົມ ໃນເວລານັ້ນ, ທົ່ວເມືອງມີ ໝວດໂຮງຮຽນປະຖົມ​ສົມບູນ 5 ​ແຫ່ງ, ມີ​ໂຮງຮຽນມັດ​ທະຍົມໜື່ງ​ແຫ່ງ​ ແລະ ໂຮງ​ຮຽນອົມ​ຮົມຄູຊັ້ນຕົ້ນພາກ​​ກາງ​ໜື່ງ​ແຫ່ງ. ບັນດາ​ຫົວໜ່ວຍທຸ​ລະ​ກິດ​ຕ່າງໆ ​ບໍ່ທັນ​ມີ​, ພຽງ​ແຕ່​ລິ​ເລີ້ມມີ​ຊາວ​ຄ້າຂາຍ​ຍ່ອຍຈຳນວນ​ໜື່ງ​ເທົ່າ​ນັ້ນເກີດຂຶ້ນ.
ພວກຂຸນເສິກຝຣັ່ງທີ່ມາຮຸກຮານລາວ
+ ພາຍຫຼັງປະເທດຊາດໄດ້ຮັບການປົດປ່ອຍ.
– ແຕ່​ປີ 1975-1980: ເປັນໄລຍະການສ້າງຕັ້ງອໍານາດການປົກຄອງໃໝ່ ແລະ​ ປົວ​ແປງ​ບາດ​ແຜ່​ສົງຄາມ, ອຳນາດ​ການ​ປົກຄອງ​ປະຕິວັດ​ເມືອງ​ວັງ​ວຽງ ​ໄດ້​ເອົາໃຈ​ໃສ່ໃນການເຕົ້າ​ໂຮມ​ຄວາມ​ສາ​ມະ​ຄີ, ຄວາມ​ເປັນ​ປືກ​ແຜ່ນແໜ້ນໜາທົ່ວປວງຊົນ ​ເພື່ອໂຄສະນາສຶກສາອົບຮົມທາງດ້ານແນວຄິດ, ເຮັດ​ໃຫ້​ທຸກ​ຄົນ​ໄດ້ເຂົ້າ​ໃຈ​ແຈ້ງຕໍ່​ແນວທາງນະໂຍບາຍ​ຂອງ​ພັກ-​ລັດ ​ເຫັນ​ໄດ້​ສີນ​ທຳ​ຂອງ​ລະບອບ​​ໃໝ່ ແລະ​ ໂທດ​ກຳ​ອັນ​ໂຫດຮ້າຍ​ປ່າ​ເຖື່ອນ​ຂອງ​ຈັກກະພັດ​ຜູ້​ຮຸກ​ຮານ ​ແລະ ລູກ​ແຫຼ່ງຕີນ​ມື​ຜູ້​ຂາຍ​ຊາດ, ຕໍ່​​ຊາວ​ເມືອງ​ວັງ​ວຽງຜ່ານມາ. ​ ໄປ​ພ້ອມ​ກັນ​ນີ້ຍັງ​ໄດ້​ປຸກລະດົມ​ປວງຊົນໃນທົ່ວເມືອງໃຫ້​ເຂົ້າ​ຮ່ວມ​ໃນ​ການກໍ່ສ້າງເໝືອງຝາຍ, ຊົນລະ​ປະທານ​ຊອກ​ຫາ​ເນື້ອ​ທີ່​ນາ​ບ່ອນ​ທຳ​ການ​ຜະລິດໃຫ້ແກ່ປະຊາຊົນ, ປຸກລະດົມ​ຊາວ​ພູດອຍລົງ​ມາ​ເຮັດ​ນາເພື່ອ​ເຮັດໃຫ້ຊິວິດ ການ​ເປັນ​ຢູ່​ໄດ້ຮັບການປົວແປງນັບມື້ນັບດີຂຶ້ນ​.
– ແຕ່​ປີ 1980-1990: ເປັນ​ໄລຍະ​ທີ່​ເມືອງ​ວັງ​ວຽງ​ໄດ້​ພົບ​ກັບ​ຄວາມ​ຍຸ້ງ​ຍາກ​ສັບສົນ​ລະ​ອິດ​ລະ​ອ້ຽວສົມຄວນ. ບັນດາ​ອິດ​ທິກຳລັງ​ປໍ​ລະ​ປັກ​ທີ່​ເປັນ​ລູກ​ແຫຼ່ງຕີນ​ມື​ຂອງ​ກຸ່ມປະຕິ​ການ​ຂາຍ​ຊາດ​ໄດ້​ເຄື່ອນ​ໄຫວ​ມ້າງ​ເພ​ລະບອບ​ໃໝ່ຢ່າງແຮງ​ພວກ​ເຂົາ​ໄດ້​ສ້າງ​ຄວາມ​ບໍ່ສະຫງົບຂື້ນ​ຢູ່ຫຼາຍບ່ອນບວກ​ກັບ​ສະພາບ​ເສດຖະກິດ​ຂອງ​ເມືອງ​ຍັງ​ຢູ່​ໃນ​ໄລຍະ​ອ່ອນ​ນ້ອຍ​ບໍ່ສາມາດ​ຕອບ​ສະໜອງ​ໄດ້​ຕາມ​ຄວາມ​ຮຽກຮ້ອງ​ຕ້ອງການ​ຂອງ​ສັງຄົມ, ​ເຮັດ​ໃຫ້​ຊິວິດ​ການ​ເປັນ​ຢູ່​ຂອງພະນັກ​ງານ, ທະຫານ, ຕຳຫຼວດ ​ແລະ​ ປະຊາຊົນໄດ້​ພົບ​ວິ​ກິດ​ການ​ຄັ້ງໃຫ່ຍ. ​ແຕ່​ຍ້ອນ​ການ​ຊີ້​ນໍາໆພາອັນ​ສະຫຼາດສ່ອງ​ໃສ​ຂອງ​ອຳນາດ​ການ​ປົກຄອງ​ເມືອງ ​ແລະ ຄວາມ​ສາມັກຄີ​ເປັນ​ເອກະ​ພາບ​ຂອງ​ປະຊາຊົນ​ເມືອງ​ວັງ​ວຽງ ສາມາດ​ຜ່ານ​ຜ່າ​ອຸປະສັກ​ອັນ​ໃຫ່ຍຫຼວງດັ່ງ​ກ່າວ​ໄປ​ໄດ້.
ຕະລາດເກົ່າຂອງເມືອງວັງວຽງໃນອະດີດ
– ແຕ່ 1990-2000: ພາຍຫຼັງທີ່​ພັກ​ໄດ້​ມີ​ນະ​ໂຍບາຍ​ປ່ຽນ​ແປງ​ໃໝ່, ອຳນາດ​ການ​ປົກຄອງ​ເມືອງວັງ​ວຽງ​ໄດ້​ຊີ້​ນຳໆພາ​ເມືອງ​ຂອງ​ຕົນ​ໄປ​ຕາມ​ແນວທາງ​ການ​ປ່ຽນ​ແປງ​​ໃໝ່​ຂອງ​ພັກຢ່າງ​ມີ​ຫຼັກການ, ​ໄດ້​ດັດສົມ​ລະບອບ​ບໍລິຫານ​ເກື້ອກູນ​ໄປ​ສູ່​ເສດຖະກິດ​ທີ່​ມີ​ການ​ໄລ່​ລຽງ ​ແລະ​ ສົ່ງ​ເສີມ​ການ​ຜະລິດ​ແບບ​ກະ​ແຈກ​ກະ​ຈາຍ​ຂອງ​ປະຊາຊົນໄປສູ່ການຜະລິດ​​ເປັນ​ສີນ​ຄ້າ, ເຮັດໃຫ້ຫົວໜ່ວຍ​ທຸລະ​ກິດ​ຂອງ​ເອກ​ກະ​ຊົນ​ຈຳນວນ​ໜື່ງ​ໄດ້​ລິ​ເລີ່ມມີໜໍ່​ແໜງຂື້ນ.​ໄປ​ພ້ອມ​ກັນ​ນີ້​ປະຊາຊົນກໍໄດ້​ມີຄວາມ​ອຸ່ນອຽນທຸ່ນ​ທ່ຽງ, ​ເຊື່ອ​ໜັ້ນຕໍ່ການ​ນຳພາ​ຂອງ​ພັກ ​ແລະ ນະ​ໂຍບາຍ​ການ​ປ່ຽນ​ແປງ​ໃໝ່ຫຼາຍຂຶ້ນ ​ເຮັດ​ໃຫ້​ສະພາບ​ຂອງ​ເມືອງ​ວັງ​ວຽງມີ​ຄວາມ​ສະຫງົບ ແລະ ໄດ້ຮັບການພັດທະນາ​ດີ​ຂື້ນເປັນກ້າວໆມາ.
ມູມໜື່ງຂອງເທດສະບານເມືອງ
– ແຕ່​ປີ 2000 ມາ​ຮອດ​ປັດຈຸບັນ: ເປັນ​ໄລຍະ​ທີ່​ພັກ-ລັດຖະບານ​ໄດ້​ເປີດ​ປະຕູ​ອອກ​ສູ່​ໂລກ​ພາຍ​ນອກ, ຍ້ອນ​ທີ່​ຕັ້ງ​ພູມ​ສັນຖານ​ຂອງ​ເມືອງ​ບັນພະ​ບູລຸດ​ໄດ້​ເລືອກ​ເອົາ​ຖືກ​ບ່ອນ ​ແລະ​ ເໝາະ​ສົມ ​ເປັນ​ເຂດ​ທີ່​ມີ​ທໍາມະ​ຊາດ​ສວຍ​ສົດ​ງົດ​ງາມ ​ແລະ ​ອຸດົມສົມບູນ, ບັນດາ​ນັກ​ທ່ອງ​ທ່ຽວທັງ​ພາຍ​ໃນ ​ແລະ​ ຕ່າງປະ​ເທດ ​ໄດ້​ໃຫ້​ຄວາມ​ສົນ​ໃຈ​ພາກັນຫຼັ່ງ​ໄຫຼ່​ເຂົ້າ​ໄປ​ທ່ອງ​ທ່ຽວຢູ່​ເມືອງ​ວັງ​ວຽງນັບ​ມື້​ນັບ​ຫຼາຍ​ຂື້ນ ​ເຮັດ​ໃຫ້​ຫົວໜ່ວຍທຸລະ​ກິດ​ຕ່າງໆ ພາກ​ລັດ ​ແລະ ​ເອກ​ກະ​ຊົນ​ ​ມີ​ການຂະ​ຫຍາຍ​ຕົວ​​ຂື້ນ​ຢ່າງ​ໄວວາ ເຊັ່ນ: ​ເຮືອນ​ພັກ, ໂຮງ​ແຮມ, ບັງ​ກາ​ໂລ, ຣີສອດ​, ຮ້ານ​ອາຫານ ​ແລະ​ ໜ່ວຍ​ບໍລິການ​ຕ່າງໆ​ ເກີດ​ຂື້ນເພື່ອບໍລິການ ຕ້ອນຮັບແຂກຄົນ ແລະ ນັກທ່ອງທ່ຽວ​.
   ​ໄປ​ຄຽງຄູ່​ກັນ​ນີ້ ການກໍ່ສ້າງ​ພື້ນຖານ​ໂຄງ​ລ່າງ​ຂອງ​ລັດຖະບານ​ກໍ່​ມີ​ການ​ຂະຫຍາຍຕົວ,​ ມີ​ຫຼາຍ​ໂຄງການ​ໄດ້​ຮັບ​ການ​ກໍ່ສ້າງ​ຂື້ນ​ຢູ່​ເມື​ອງວັງ​ວຽງ ​ເຊັ່ນ: ຖະໜົນ​ຫົນທາງ, ລະບົບ​ໄຟຟ້າ, ນ້ຳ​ປະປາ, ລະບົບໂທລະ​ຄົມມະນາຄົມ​ ແລະ ການ​ສື່ສານ​ທີ່ທັນ​ສະ​ໄໝ ​ແລະ ມີ​ໂຮງງານ​ອຸດສາຫະກຳ​ເກີດ​ຂື້ນ​ ເຊັ່ນ:​ ໂຮງງານ​ຊີມັງ…. ຕົວ​ເມືອງ​ໄດ້​ຮັບ​ການຈັດ​ສັນ​​ໃຫ້ມີຄວາມ​​ເປັນ​ລະບຽບຮຽບຮ້ອຍ, ມີ​ລະບົບ​ຜັງ​ເມືອງ​ ແລະ ໂຄງການ​ບໍລິຫານ​ພັດທະນາ​ຕົວ​ເມືອງ​​ເກີດ​ຂື້ນ.
ເຮືອນຊົງລາວເກົ່າສະໄໝຝຣັ່ງໄດ້ບູລະນະຄືນປະຈຸບັນເປັນຫ້ອງການບໍລິຫານພັດທະນາຕົວເມືອງ
   ມາ​ຮອດ​ປີ 2004 ​ໄດ້​ຍົກຍ້າຍ​ຕະຫຼາດ​ເກົ່າ​ທີ່​ແອ​ອັດ​ຢູ່​ກາງ​ຕົວ​ເມືອງ​ໄປ​ສ້າງ​ຕະຫຼາດ​ໃໝ່, ຍົກຍ້າຍ​ໂຮງຮຽນທະຫານ​ໃໝ່ກອງ ກ1 ​ເພື່ອ​ຈັດ​ສັນ​ເປັນ​ເຂດ​ຕະຫຼາດໃໝ່ຂອງ​ເມືອງ, ຍົກຍ້າຍ​ປ່າຊ້າ​​ເພື່ອສ້າງ​ເປັນ​ຄິວລົດ​ຂອງ​ເມືອງ​ໃນ​ປັດຈຸບັນ. ພ້ອມ​ນີ້​ຍັງ​ໄດ້​ຂະຫຍາຍ​ເຂດ​ພັດທະນາຂອງຕົວເມືອງ​ຂື້ນ​ໄປ​ທາງ​ທິດ​ເໜືອຕື່ມອີກ. ປີ 2013 ​ ​ໄດ້​ຍົກຍ້າຍ​ສໍານັກ​ງານປົກຄອງ​ເມືອງຈາກບ່ອນ​ເກົ່າ​ໄປ​ສ້າງ​ຢູ່​ບ່ອນ​​ໃໝ່ (​ເຂດ​ບ້ານ​ພູ​ດິນ​ແດງ​ໃນ​ປັດຈຸບັນ).
   ທາງ​ດ້ານ​ວັດທະນາ​ທຳ-ສັງຄົມ​ກໍ່ໄດ້ຮັບການພັດທະນາ, ມີ​ໂຮງໝໍ​​ການ​ປິ່ນປົວທັນສະໄໝ​ດີ​ຂື້ນ​ກ່ວາ​ເກົ່າ,​ ການ​ສຶກສາ​ໄດ້​ຂະຫຍາຍຕົວ​ຢ່າງ​ທົ່ວ​ເຖິງ​ແຕ່ຕົວເມືອງຮອດຊົນນະບົດ​, ມີ​ໂຮງຮຽນພາກ​ລັດ ​ແລະ ​ເອ​ກະ​ຊົນ​ ​ແຕ່​ຊັ້ນປະຖົມ​ຮອດ​ວິທະຍາ​ໄລເກີດ​ຂື້ນ,​ ລູກຫຼານປະຊາຊົນ​ໄດ້​ຮັບ​ການ​ສຶກສາ​ຮ່ຳຮຽນ​ຢ່າງ​ທົ່ວ​ເຖິງ ຄວາມ​ໂງ່​ຈ່າຫຼ້າຫຼັງໃນເມື່ອກ່ອນ​ໄດ້​ຮັບ​ການ​ປົດ​ປ່ອຍ. ມາ​ຮອດ​ປັດຈຸບັນ​ປະຊາຊົນ​ເມືອງ​ວັງ​ວຽງ​ໄດ້​ມີ​ຄວາມ​ຜາ​ສຸກ​ພາຍ​ໃຕ້​ຄັນ​ທຸງ​ຂອງ​ພັກ​ໃນ​ລະບອບ​ໃໝ່, ປະຊາຊົນ​ທີ່​ເຄີຍ​ເຮັດ​ໄຮ່​, ​ໄຖນາ​ລໍາບາກ​ກາກ​ກໍາທຸກ​ຍາກ​ຂາດ​ເຂີນ​ໃນ​ເມື່ອກ່ອນ ຫຼາຍຄອບຄົວໄດ້​ກາຍ​ເປັນຄອບຄົວ​ນັກທຸລະກິດ ​ເປັນ​ເຈົ້າ​ຂອງ​ໂຮງ​ແຮມ, ​ເຮືອນ​ພັກ, ຮ້ານ​ອາຫານ ​ແລະ ມີ​ທຸລະ​ກິດ​ເປັນ​ຂອງ​ຕົນເອງ​​ຮັ່ງມີ​ຂື້ນ​ ເຮັດ​ໃຫ້​ສະພາບ​ຂອງ​ເມືອງ​ວັງ​ວຽງ​ໄດ້​ປ່ຽນ​ຈາກ​ອັນເກົ່າໄປສູ່ອັນໃໝ່​ຢ່າງ​ຈະ​ແຈ້ງ. ປັດຈຸບັນ​ເມືອງ​ວັງ​ວຽງ​ ໄດ້ກາຍເປັນເມືອງທ່ອງທ່ຽວທີ່ມີຊື່ສຽງ ເຊິ່ງເປັນທີ່ຮູ້ຈັກກັນດີຂອງແຂກຄົນທົ່ວໄປຢູ່ທັງພາຍໃນ ແລະ ຕ່າງປະເທດ. ການພັດທະນາເສດຖະກິດ-ສັງຄົມ ແລະ ຊີວິດການເປັນຢູ່ຂອງປະຊາຊົນນັບມື້ນັບໄດ້ຮັບການພັດທະນາດີຂຶ້ນຢ່າງບໍ່ຢຸດຢັ້ງ ບໍ່ມີຍຸກໃດອີກແລ້ວທີ່ຈະເຮັດໃຫ້ເມືອງວັງວຽງ ມີຄວາມຮຸ່ງເຮືອງສີວິໄລຄືຍຸກປະຈຸບັນນີ້.
ທິວທັດຕົວເມືອງວັງວຽງ
ພິສູດ​ການ​ໄດ້​ມາ​ຂອງ​ຊື່ “ເມືອງ​ວັງ​ວຽງ“
   ການ​ປ່ຽນ​ຊື່​ຈາກ​ເມືອງ​ຊອງ​ມາ​ເປັນ​ເມືອງ​ວັງ​ວຽງ​ນັ້ນ, ຍ້ອນຫຍັງ? ເຫດຜົນແນວໃດ? ຍັງ​ບໍ່​ທັນ​ມີຜູ້ໃຫ້​ຂໍ້​ມູນ​ຫຼັກ​ຖານ​ເຫດຜົນມາຢັ້ງຢືນ​ໄດ້​ຢ່າງ​ຊັດ​ເຈນ ​ແຕ່​ທິມງານ​ສ້າງ​ເວັບ​ໄຊຂອງ​ ເມືອງ​ວັງ​ວຽງ ​ໄດ້​ຄົ້ນ​ຄວ້າ​ພິສູດ​​ດັ່ງນີ້ ຄໍາວ່າ: ”ວັງ” ໄດ້​ມາ​ຈາກ​ເມືອງ​ທີ່​ຕິດ​ພັນ​ກັບ​ສາຍ​ນໍ້າ​ ເຊີ່​ງນໍ້າ​ຊອງ​ໃນ​ເມື່ອ​ກ່ອນ​ໄດ້​ມີ​ວັງ​ນໍ້າ​ຫຼາຍ​ວັງ​ທີ່​ມີ​ຊື່​ສຽງ ​ພິດສະດານ​ທີ່ເຄີຍ​ເຊື່ອຖືກັນມາ​ຂອງ​ຄົນ​ໃນທ້ອງ​ຖິ່ນ​ທີ່​ອຸດົມສົມບູນລາກ​ຫຼາຍ​ໄປ​ດ້ວຍປູ, ປາ​ ແລະ​ ສັດນໍ້າ​ຫຼາຍຊະນິດ​​ອາ​ໃສ​ຢູ່. ຄໍາວ່າ: “ວຽງ“ ໄດ້ມາຈາກ 2 ເຫດຜົນຂອງການພິສູດດັ່ງນີ້:
ເຫດຜົນທີ 1: ຕາມການບອກເລົ່າຂອງຜູ້ເຖົ້າຜູ້ແກ່ໃຫ້ຮູ້ວ່າ: ບັນພະບຸລຸດຜູ້ທີ່ໄດ້ນຳພາມາສ້າງເມືອງຂື້ນຢູ່ໃນຂົງເຂດນີ້ນັ້ນ, ເພີ່ນໄດ້ພົບເຫັນຮ່ອງຮອຍເສດເຫຼືອຂອງດິນຈີ່ບູຮານເກົ່າຖືກປະຖີ້ມໄວ້ທີ່ໄດ້ນໍາມາສ້າງເປັນກຳແພງເມືອງຂື້ນຢູ່ໃນບາງບ່ອນ ເຊິງຫຼາຍຄົນພາກັນເອີ້ນວ່າ: ຄູວຽງ, ດັ່ງນັ້ນຈື່ງໄດ້ຊື່: ວຽງ ນີ້ຕິດມາ.
ເຫດຜົນທີ 2: ຄໍາວ່າ “ວຽງ” ໄດ້ມາຈາກ “ວົງວຽນ” ເຊີ່ງການປ່ຽນຊື່ເມືອງຈາກເມືອງຊອງມາເປັນເມືອງວັງວຽງນັ້ນແມ່ນ ສະໄໝຝຣັ່ງເສດປົກຄອງ, ພາສາຝຣັ່ງຈະເວົ້າ ແລະ ຂຽນຄໍາວ່າວຽງ ແລະ ວຽນຄືກັນ (Vien) ວົງວຽນໝາຍເຖິງເມືອງ ທີ່ອ້ອມຮອບໄປດ້ວຍພູຜາທໍາມະຊາດອັນສວຍສົດງົດງາມຈອດຮອບທັງສີ່ດ້ານເຊິງປຽບເໝືອນຄູວຽງ ຫຼື ກໍາແພງເມືອງ.
ບັນດາ ເຈົ້າເມືອງວັງວຽງ ໃນອະດີດ ແຕ່ປີ 1899-1975
   ນັບ​ແຕ່​​ໄດ້​ຮັບ​ການ​ສ້າງ​ຕັ້ງ​ເປັນ​ເມືອງ​ຂຶ້ນ​ມາ​​ແຕ່​ປີ 1899-1975 ມີ​ເຈົ້າ​ເມືອງ​ປົກຄອງ​ທັງ​ໝົດ 23 ທ່ານດັ່ງມີລາຍຊື່ລຸ່ມນີ້:
1. ທ ພະຍາ​ອິສານ​ອຸ​ໄທ​ເຕຊະ​ນະ​ສົງຄາມ ​ຫຼື ທ້າວ​ ແຕ່ງ​ໄຕ (ປີ​ ຄ​ສ 1899-1904)
2. ທ ຄໍາ​ປານ
3. ທ ຊຽງ​ກັນຍາ
4. ທ ຊຽງ​ນັນທາ
5. ທ ສົມ
6. ທ ບຸນ​ເພັງ
7. ທ ​ໄລ ວິ​ໄລ​ຫົງ
8. ທ ມາກ ທິບພະລັກ
9. ທ ພາ​ວົງ​ໄຊ
10. ທ ອາ​ຊຸຍ
11. ທ ນຸ​ໂລກ
12. ທ ອວນ ​ວິ​ໄລ​ຍາ
13. ທ ໄຊຊະນະ
14. ທ ​ເພັດ ​ສີ​ສົງຄາມ
15. ທ ຄໍາ​ເຮືອງ ກິ່ງ​ສະ​ດາ
16. ທ ​ເຄນ​ ຟລິ​ຈິດຕະວົງ
17. ທ ບຸນ​ຊູ ຫານ​ສັກດາ
18. ທ ​ເຄືອບ ​ກຸມ​ພົນ
19. ທ ມະຫາ​ສົມ
20. ທ ຫຼ້າ​ນ້ອຍ
21. ທ ສຸ​ກັນ
22. ທ ອິນຕາ
23. ທ ຄໍາ​ພັນ​ ວົງ​ສໍາພັນ
ເຈົ້າເມືອງໆວັງວຽງ ແຕ່ປີ 1975 ເຖິງ ປັດຈຸບັນ
   
1. ທ່ານ ອິນແປງ ກົງຊະນະ
(ປີ 1975 – 76)
2. ທ່ານ ທອງ​ດໍາ ມະນີ​ວັນ
(ປີ 1976-79)
3. ທ່ານ ຄຳບູລົມ
(ປີ 1979-81)
4. ທ່ານ​ ຈານ​ນໍາ ຈິດຕະວົງ
(ປີ1 981-88)
       
5. ທ່ານ ຄຳຜຸຍ
(ປີ 1988-92)
6. ທ່ານ ອຸ່ນຄຳ ບຸນຍະແສງ
(ປີ 1992-1995)
7. ທ່ານ ສູນທອງຄຳ
(ປີ 1995-2002)
8. ທ່ານ ອຸທົງ ພັນທະວົງ
(ປີ 2002-2004)
       
9. ທ່ານ ກອງສີ ອຸດົມ
(ປີ 2004-2009)
10. ທ່ານ ອຸ່ນແສງ ແກ້ວດາວັນ
(ປີ 2009-2014)
11. ທ່ານ ບຸນສອນ ເພັດລາວັນ
(ປີ 2014-2016)
12. ທ່ານ ຄຳຜອງ ດວງວິໄລ
(ປີ 2016-ປະຈຸບັນ)